1 Timoteus 6

Hoofstuk 6 is ‘n voortsetting van die “Haustafeln” of huisreëls waarmee daar in hoofstuk 5 begin is:

6:1-2a SLAWE

  • Dit is opmerklik dat Paulus sosiale onrus of sosiale omverwerping teëstaan – waarskynlik oor dit weer vervolging tot gevolg kan hê.
  • Hy moedig slawe aan – en baie mense in die eerste gemeentes was slawe – om respekvol teenoor hulle eienaars te bly. Indien die eienaar ‘n ongelowige is en ‘n Christen slaaf wangedra hom/haar, dan bring dit die geloof in diskrediet. Indien die eienaar ook ‘n gelowige is, dan is daar soveel meer rede om diensbaar te bly want hulle is broers van mekaar.
  • Dikwels word Paulus deur vandag se lesers daarvan beskuldig dat hulle nie genoeg gedoen het om slawerny af te skaf nie. Mens moet 2 dinge in gedagte hou…eerstens die wesenlike gevaar van volskaalse vervolging wat kon uitbreek met sosiale onrus. Tweedens moet mens nie die soort slawerny wat in die tyd van die Nuwe Testament onder Romeinse oorheersing bestaan het, gelykstel met die slawerny waaraan Afrika onderwerp was nie. Dit is twee totaal verskillende goed.

6:3-10 LEIERS MET BEDEKTE MOTIEWE

  • In vers 3 kry ons ‘n baie goeie idee oor die inhoud van die leer van die Vroeë Kerk: “die woorde van ons Here Jesus Christus” en “ware godvresendheid”. Dit beteken dat teen die tyd wat hierdie brief geskryf is (ongeveer 64nC), was die gemeentes bekend met die woorde van Jesus – naamlik daar was al teen daardie tyd geskrewe dokumente wat die woorde van Jesus bevat het. Waarskynlik Evangelies soos Markus – maar heel waarskynlik ook ander bronne wat intussen vergaan het, maar wat as bron gedien het vir die ander evangelies.
  • Vers 4 daarteenoor wys vir ons die omvang van die valse leringe: “meningsverskille, stryery oor woorde, afguns, rusie ens ens”
  • Vers 6 is ‘n pragtige aanmoediging tot vergenoegdheid. Onvergenoegdheid is die giftigste ding. Dankbaarheid daarteenoor vrolik jou hele lewe op.

6:11-14 HERHALING VAN MANDAAT

  • Vers 11 bevat ‘n pragtige woordspel. Die gedagte wat oorgedra word is om te hardloop. Aan die een kant word daar weggehardloop van die slegte dinge. Aan die ander kant word daar gehardloop na “geregtigheid, godvresendheid, betroubaarheid, liefde, volharding en sagmoedigheid.
  • Vir die derde keer in die brief herhaal Paulus sy mandaat aan Timoteus

6:15-16 LOFROEP

  • Dit is asof daar ‘n opbou van intensiteit is elke lofroep. Die eerste lofroep (1:17) was een wat bloot “God” besing het. Die tweede lofroep (3:16) was pragtig trinitaries. Maar die laaste lofroep (6:15) is uit en uit Christologies. Dit besing Jesus as enigste heerser en Koning van Konings.

6:17-25 RYK MENSE

  • Timoteus moet ryk mense aanmoedig om in die regte dinge ryk te wees: ryk in goeie dade, vrygewig en mededeelsaam
  • Dit bring vir hulle loon in die hiernamaals.

6:20-21 AFSLUITING

  • Die feit dat Paulus na die dwaalleer verwys as die sogenaamde “kennis” is duidelike getuienis dat dit die voorloper van die Gnostiek was.

1 Timoteus 5

Ons kom nou by die baie kenmerkende “haustafeln”-genre binne die brief. “Haustafeln” is soos huisreëls vir ‘n gesin. Dit was ‘n bekende genre binne die Romeinse wêreld. Die vader van ‘n gesin het reëls of gedragskodes vir die familie neergelê. Paulus doen dit in hierdie gedeelte op gesag van God die vader.

5:1-2 Verskillende ouderdomsgroepe

  • Vermaning gaan daar wees, maar vir Paulus is die manier waarop iets gedoen word baie belangrik. Dit moet vloei uit suiwere bedoelings en getuig van respek.

5:3-16 Weduwees

  • Daar is 3 dinge wat duidelik aan die lig kom in hierdie gedeelte: Eerstens sien ons dat Paulus wil verhoed dat daar misbruik gemaak word van die plaaslike kerk. As dit enigsins binne die vermoë van ‘n weduwee se familie is om na haar om te sien, dan moet hulle dit doen. Sodoende kan die gemeente mense help wat regtig geen ander heenkome het nie.
  • Die tweede ding wat ons hier sien as dat hierdie gemeente regtig ‘n probleem met gehad het met vrouens, hetsy omdat hulle |aandag-siek” was of omdat omdat hulle hul posisies misbruik het tot hul voordeel. Dit is duidelik dat Paulus alles moontlik doen om voorsorg te tref dat net die weduwees wat regtig hulpbehoewend is, gehelp word (5:6) – en dat net die weduwees wat regtig “gesoute” leiers is, in posisies kom van leierskap (5:9).
  • Bogenoemde ondersteun die gedagte dat – omdat vrouens in Efese so ‘n prominente rol in die afgodstempel en -kultus van Artemis gespeel het, was dit vir baie mense vanselfsprekend dat hulle dieselfde rol in die vroeë Kerk sal speel. Maar deels omdat Paulus wil voorkom dat leierskapsposisies vir eie gewin misbruik word, en deels omdat hy die andersheid – die heiligheid – van die Kerk wil beklemtoon, kom hy skerp oor in die briewe aan Timoteus oor vrouens in leierskap.
  • Die derde ding wat ons egter sien, is dat daar steeds wel sekere vrouens was – wat geloofwaardig was in hulle menswees – wat leierskapsposisies opgeneem het. Die lys van “dienende weduwees” (5:9) is so ‘n voorbeeld. Dit was ‘n lys van weduwees wat as’t ware ‘n verlengstuk van die gemeente was in die gemeenskap. Hulle was die “gesig van die Kerk” na buite, en het dus ‘n belangrike rol beklee. Juis omdat dit so ‘n prominente rol in die gemeenskap was, probeer Paulus dit suiwer hou.

5:17-25 Ouderlinge

  • Die woord wat in vers 17 gebruik word, is ‘n Griekse woord wat vertaal kan word met “eer, prys of waarde”.
  • Die ouderlinge kon dus vergoed word met ‘n dubbele porsie eer of ‘n dubbele porsie finansiële vergoeding.
  • Elders in die brief het ons reeds gesien hoe daar gesinspeel word op die feit dat leierskap ‘n eervolle posisie was om na te jaag (3:1). Die vertaling dat hulle dus vergoed moet word met “eer”, is dus heel in die kol.
  • Die konteks impliseer egter dat dit hier om meer as net eer gaan. Die bees wat toegelaat moet word om te eet, dui vir ons aan dat dit ‘n finansiële komponent insluit.
  • Die rede is waarskynlik omdat Paulus ook wil voorbrand maak vir ‘n punt waarby hy netnou gaan kom. Paulus wil voorkom dat wanneer hy later in die brief leiers aanspreek wat geldgierig is (6:9-10), dit nie geïnterpreteer word asof hy sê dat leiers glad nie geld mag ontvang nie. Hy is nie gekant teen vergoeding van leiers nie – hy is gekant teen geldgierige leiers.

1 Timoteus 4

Vers 1 van hoofstuk 4 sluit direk aan by die voorafgaande credo.

4:1-5 Rede vir afvalligheid

  • Soos reeds gesê verwys “die geloof” (met lidwoord) in die pastorale briewe na die inhoud van wat geglo word.
  • Dit is baie duidelik wat die inhoud of die leerstellings was wat geglo is, want Paulus het dit pas in die voorafgaande credo/lied genoem
  • Mense raak afvallig hiervan omdat die bose aan die werk is, en sy instrumente is gewetenlose dwaalleraars
  • Vers 3 noem ‘n paar van die leerstellighede: ‘n verbod op huwelike, ‘n wettiese kyk na kossoorte, twisgesprekke oor mites (7)
  • Vers 4 en 5 benadruk die reuse vryheid wat ons as Christene het. Nie net glo ons dat alles wat God gemaak het goed is nie, maar ook dat alles wat ons in gebed dankbaar aanvaar, verder geheilig word.

4:6-16 Belang van toewyding

  • Ons vind in hierdie perikoop die tweede “betroubare woord”, en weereens kan die frase na die sin verwys wat daarop volg of wat dit voorafgaan.
  • “want liggaamlike oefening is wel in ‘n geringe mate nuttig, maar godvresendheid is nuttig in alle opsigte. Dit hou belofte in vir die huidige én die toekomstige lewe. 9 *Dié uitspraak is betroubaar en werd om ten volle aanvaar te word. 10 Want hiervoor werk ons hard en stry ons, omdat ons ons hoop geplaas het op die lewende God, wat die Verlosser van alle mense is, veral van die gelowiges.”
  • Vers 6: Let daarop dat Paulus vir die derde keer die term “Christus Jesus” kies, bo “Jesus Christus”
  • Vers 7 sou mens kon noop om te vra: “Hoe oefen ek myself om godvresend te leef?” Die antwoord kom by my op dat dit herhaling verg. Ons kies nie eenmalig om Jesus te volg nie. Dit is ‘n daaglikse besluit om ons gedagtes op Hom te rig. ‘n Paar verse later gebruik Paulus die frase “leef daarin” (v15). Dit herinner sterk aan Eugene Peterson se boek oor dissipelskap: “A long obedience in the same direction”.
  • Vers 10: Let op die herhaling van die term “God as Verlosser”

4:14 Genadegawes

  • ‘n Woord of twee oor wat ons in hierdie gedeelte oor genadegawes leer:
  • Dit wil vir ons voorkom of daar ‘n baie spesiale gebeurtenis in Timoteus se lewe was waartydens hy die hande opgelê is, daar vir hom gebid is en hy ook ‘n profetiese woord ontvang het.
  • Dit is nou die tweede keer wat Paulus daarna verwys in hierdie brief (1:18; 4:14)
  • Uit Paulus se opmerkings leer ons dat mens ‘n genadegawe kan onderdruk, verwaarloos of begin gering ag (vers 14)
  • Daarteenoor kan mens ook jou toespits op jou genadegawe, daarop fokus – en deur dit te doen blaas jy die vuur van die Heilige Gees aan (15)
  • Moet egter nie die fout maak en dink omdat iets ‘n genadegawe is, dit net vanself vloei nie. Dit het vir my persoonlik al baie beteken om raak te lees dat mens oor jare “vordering” kan toon in die uitleef van jou genadegawe.

1 Timoteus 3

Dit is belangrik om te sien dat hoofstuk 3 aansluit by wat in die vorige hoofstuk gesê is. As mens die groter prentjie in gedagte hou (kyk weer na die struktuur van 1 Timoteus by die Bybelboeke), dan sien mens dat Paulus besig is om vanaf 2:1-3:15 instruksies vir Efese te gee oor spesifieke probleme wat daar voorgekom het.

3:1-5 DIE IDEALE SOORT LEIERSKAP

  • 2:1-7 Het gehandel oor die inklusiewe aard van die evangelie en die uniekheid van God – in skrille kontras met die dwaalleraars wat God alledaags wou afmaak maar verlossing beperk het tot ‘n uitgesoekte paar “verligte” mense.
  • 2:8-15 Het gehandel oor ‘n regstelling wat Paulus wou maak mbt ontwrigtende leierskap.

In die volgende verse gaan hy dan voort om die ideale soort leierskap te beskryf. Vanaf 3:1-15 beskryf hy die soort leier by wie daar nie ‘n diskrepansie tussen uiterlike vertoon en innerlike opregtheid is nie.

3:1-7 DIE VEREISTE VIR OUDERLINGE

Die oorwegende gedagte wat Paulus met hierdie rits vereistes wil tuisbring, is dat ‘n “opsiener”/ouderling iemand moet wees wie se oggend- en aandpraatjies ooreenstem. Twee keer herhaal Paulus die belangrikheid dat die persoon se eie huishouding in orde is (4 & 5). Dit is dus belangrik dat die persoon nie iemand is wat ewe vroom na buite leef, maar by die huis is hy iemand anders nie.

Daarteenoor is dit ewe opmerklik dat dit glad nie onbelangrik is hoe die persoon deur die publiek beleef word nie. Die klem op ‘n goeie reputasie herinner sterk aan Spreuke wat sê dat ‘n goeie naam meer werd is as goud (Spr 22:1) Ons vind dus ook in inhoud dat die pastorale briewe aan die wysheidsliteratuur herinner.

3:8-15 DIE VEREISTE VIR DIAKENS

In die opsomming oor diakens, kom ons vir die tweede keer in die brief die gevaar van dronkenskap teë, en die derde keer die belang van ‘n skoon gewete. Ook hier word die belang om hulle eie gesin te kan bestuur, benadruk

PLIGTESTAAT VS GEDRAGSKODE

Dit is opmerklik dat die beskrywing van die ideale soort leiers, nie vir ons vertel wat hulle moet dóén nie – of selfs hóé hulle dit moet doen nie. Dit handel slegs oor watter soort mense hulle moet wéés.

Ons sou kon sê dat dit die verskil is tussen pligtestaat en ‘n gedragskode. Paulus stel nie daarin belang dat die regte dinge deur die verkeerde persone gedoen word nie. Dit is vir hom baie meer belangrik dat dit die regte soort mense is wat aan boord is – mense van deurleefde karakter.

AANSIEN VAN LEIERSKAP

Mens kry nogal die indruk dat die gemeente van Efese ‘n toeloop van mense gehad het wat leiers wou word. Twee keer word daar verwys na die feit dat leierskap ‘n verdienstelike saak in die oë van mense is (3:1 en 3:13).

Dit verskil natuurlik heelwat van vandag se tyd. Mens kry amper die idee dat in vandag se tyd skram mense weg van leierskap in die Kerk, terwyl in Timoteus se tyd hulle eintlik met die probleem gesit het dat te veel mense posisies van aansien wou beklee. Daarom vind Paulus dit nodig om leierskap te suiwer, regstellings te maak en die standaard te verhoog. Dit beteken natuurlik nie dat hierdie gedeeltes vir ons onbelangrik word nie. Dit beklemtoon eerder vir ons dat net omdat ons dalk in vandag se tyd desperaat vir dienswerkers is, ons nie enige gewillige persoon tot leier mag kies nie. Die standaard van deurleefde karaktervolle leierskap mag nie verlaag word nie.

MOET KERKLIKE LEIERS PERFEK WEES?

Ons almal ken natuurlik kerklike leiers wie se kinders nie die Here dien nie. Beteken dit dat omdat iemand se kind afvallig geword het, daardie persoon noodwendig as leier gediskwalifiseer word?

Nee, glad nie! Die andersheid van die nuwe verbond lê dan juis daarin dat ons nie aanspreeklik gehou word vir ander se sondige keuses nie – elkeen van ons neem verantwoordelikheid vir ons eie lewe.

Paulus se klem daarop dat kerklike leiers dus hulle huishoudings moet kan bestuur, is bloot ‘n oproep dat kerklike leiers mense moet wees wat dieselfde mens is by die huis as in die publieke oog. Hy is egter nie besig om te sê dat hulle perfek moet wees of dat hulle namens hul kinders moet besluit dat die Here gedien sal word nie.

Dit is baie pynlik vir toegewyde kerklike leiers as hulle kinders besluit om nie die Here te dien nie. Ons moet empatie teenoor sulke leiers kan toon dat ons begrip het vir hulle seer – en dat ons hulle steeds ag as leiers na wie ons kan opkyk.

3:15 DIE ROL VAN DIE KERK IN DIE WÊRELD

Paulus gebruik in die bestek van 2 sinne, 3 aangrypende beelde om die Kerk te beskryf. Hy sê: “dit is die kerk van die lewende God,* ‘n pilaar en ‘n fondament van die waarheid.” (1 Tim 3:15)

In die wispelturige wêreld waar alles aan die verander is, is die Kerk ‘n “fondament” en “pilaar” van die waarheid. Beide hierdie beelde beklemtoon standvastigheid.

Die mooi is dat ons nou 3 keer van huishoudings gelees het (1 Tim 3:4, 5 en 12), en hier lees ons dat ook die Kerk ‘n “huishouding” is (vers 15). Daardeur beklemtoon Paulus dat elke gelowige ‘n huisgenoot is – ‘n rol in hierdie huishouding het om te vervul.

Mens kan lank oor die implikasie van hierdie ekklesiologiese uitspraak nadink.

3:16 LOFROEP

Dit is die tweede van drie lofroepe in 1 Timoteus. Hierdie is ‘n baie besonderse lofroep want dit is in alle waarskynlik ‘n baie ou geloofsbelydenis of dalk ‘n frase uit ‘n lied wat gesing was.

In ses ritmiese reëls word daar verklaar:

  • Die Preëksistente God, het as mens na die wêreld gekom (sien ook Johannes 1:14).
  • Sy bekendstelling as Seun van God is deur die Heilige Gees as waarheid bevestig
  • Selfs die engele deel in sy heerlikheidsopenbaring
  • Die evangelieboodskap is aan die heidennasies verkondig
  • Wêreldwyd is daar mense wat in Hom glo
  • Hy is weer in heerlikheid opgeneem om sy plek aan die regterhand van die Vader in te neem.

Vroeë belydenisse of liedere soos hierdie is uit ‘n historiese oogpunt uiters kosbaar. Dikwels is daar sceptici wat wil aanvoer dat die eerste Christene nie regtig gedink het dat Jesus God is nie. Credo’s soos hierdie wys egter vir ons dat Christene van die vroegste tye geglo het dat Jesus inderdaad God is.

KERKLIKE TERME EN HIERARGIE

  • In hoofstuk 3 kry ons te make met spesifieke terme wat kerklike organisasie aandui. Soos ons in die oriëntasie gesien het, is die aanwesigheid van kerklike terme vir sommige ‘n aanduiding dat dit nie Paulus kan wees wat die brief geskryf het nie, omdat dit te komplekse organisasie was, en eerder kenmerkend sou wees van ‘n latere tyd.
  • Dit is egter belangrik om raak te sien dat hoewel daar 3 verskillende terme gebruik word, daar geensins sprake is van hierargie nie. Daarom is daar nie sprake van komplekse organisasie nie, bloot roltoekennings.
  • Die 3 terme wat gebruik word is
  • “episkopus” wat vertaal word met “opsiener” of “ouderling” (3:1)
  • “diakonos” wat vertaal word met “diaken” (3:12)
  • “presbuteros” wat vertaal word met “ouderling” (4:17) en ook met “ouer vroue” (5:2)

VROULIKE LEIERSKAP

  • Wat interessant is om raak te sien, is dat die maatreëls vir diakens (3:8-15) onnatuurlik onderbreek word deur ‘n aanmaning dat ook vroue van goeie karakter moet wees (3:11)
  • Anders gestel, die aanmaning dat vroue van ‘n goeie karakter moet wees (3:11) word omarm deur maatreëls vir diakens (3:8-10 & 12-15)
  • Die mees logiese verduideliking is dat ons nie hier met ‘n onderbreking te make het nie, maar dat die aanmaning dat vrouens van goeie karakter moet wees, deel is van die maatreëls vir diakens.
  • Dit kan verwys na die vrouens van diakens, maar dit kan ook verwys na diakonesse.
  • Die rol van diakonesse is definitief wat geïmpliseer word in latere gedeeltes van die brief, soos 5:9.
  • Wat net so interessant is, is dat wat as kerklike term beskou word, naamlik “presbuteros” (ouderling), word in 5:2 vertaal met “ouer vroue”
  • Dit is dus vir ons ooglopend dat daar definitief vrouens in leierskap was in die Efese gemeente, en dat Paulus nie teen alle vroulike leierskap is nie.
  • Sy streng woorde was gemik op vroulike leiers wat hulle posisie misbruik het

1 Timoteus 2

Vandag se hoofstuk bestaan uit veral 2 gedeeltes…

(2:1-7) REDDING IS VIR ALMAL

  • Dit val mens dadelik op dat Paulus inklusiwiteit beklemtoon: Voorbidding is vir almal (2:1), verlossing is vir almal bedoel (2:4), Jesus se losprys was vir almal bedoel (2:5)
  • Die inklusiewe aard van die evangelie word gekontrasteer met die eksklusiewe aard van God: Daar is net een God, een middelaar (2:5)
  • Dit staan natuurlik in skrille kontras met die boodskap van die Gnostiese dwaalleraars, naamlik dat net ‘n uitgesoekte paar mense “verlig” genoeg is om verlossing te ontvang – en dat ‘n stukkie “Godheid” in almal van ons is. Die evangelie staan lynreg teenoor hierdie dwaling.
  • Paulus se gebruik van die woord “waarheid” (1:4 en vers 7) is daarom ook nie verniet nie. Dit sluit aan by die aanspraak van die Gnostiek dat hulle “waarheid” beet het.
  • Dit is ook verder betekenisvol dat Paulus die gemeente aanmoedig om vir mense in gesagsposisies te bid, want dit spreek van in voeling wees met sy konteks. Die dwaalleraars daarteenoor het wêreldontvlugting gepropageer.
  • Die frase ‘n “rustige en stil lewe” is ook van belang. Soos in die inleiding genoem was dit van kardinale belang dat daar niks in die samelewing gebeur wat die sosiale orde vertroebel nie. Die regering van die tyd het nie veel nodig gehad om die Christene te blameer vir alles wat fout gaan nie, en dan breek daar weer vervolging uit.

(2:8-15) REGSTELLING VAN ONTWRIGTENDE LEIERSKAP

  • Vers 7 is ‘n interessante brug tussen die 2 gedeeltes. Aan die een kant benadruk Paulus die woord “waarheid” wat aansluiting vind by die taal van die dwaalleraars teenoor wie hy homself in die vorige gedeelte gestel het. Tog val die klem in vers 7 op hom as leier, en dit lui die nuwe perikoop in waar Paulus die ontwrigtende leierskap in die gemeente wil aanspreek.
  • Soos in die voorafgaande gedeelte is Paulus weereens besig om meesterlik te kontrasteer: Hierdie keer tussen die uiterlike en die innerlike.
  • Vers 8: Mans word aangemoedig om te bid – met die uiterlike kenmerk van hande omhoog (‘n tipiese gebedspostuur van die tyd). Maar dit help nie innerlike heiligheid ontbreek of die gebed gaan gepaard met woede en rusie met ander nie.
  • Eweneens help dit nie dat vrouens hulself uiterlik tooi met juwele, vlegsels en duur klere. Hulle moet eerder innerlik getooi wees met goeie werke.

KONTEKSTUELE VERSTAAN

  • Duidelik is Paulus besig om ‘n spesifieke probleem in die Efese gemeente aan te spreek.
  • Ons weet reeds dat daar baie twisgesprekke was (1:4) – vandaar die vermaning dat die mans nie moet bid terwyl hulle in rusie met ander is nie (2:8).
  • Nou moet ons konsekwent werk en raaksien dat ook die vermaning dat vroue nie leiding in eredienste mag neem nie, gemeente-spesifiek verstaan moet word en nie as ‘n universele, altydgeldende reël wat Paulus neerlê nie.

PAULUS EN VROULIKE LEIERSKAP

  • Eerstens moet ons sê ons weet vir ‘n feit dat Paulus nie teen vroulike leierskap gekant was nie.
  • In sy briewe verwys hy na etlike vroue – met groot lof – op die naam (Rom 16; Fil 4; 2 Tim 1; Filemon)
  • Ons sien verder dat hy kennis dra van die feit dat vrouens op alle vlakke van diens vir die evangelie ingespan word (Rom 16:1-3; Fil 4:3; 1Tim 5:9-10,16)
  • Ons sien ook dat Paulus swaar gesteun het op vrouens wat belangrike leiersfigure in die vroeë Kerk was (Hand 16:14,40)
  • Verder beklemtoon Paulus in sy briewe dat mans en vrouens in Christus gelyk is (Gal 3:28)
  • Wanneer Paulus dus in 1 Timoteus 2 so sterk standpunt inneem teen vroulike leierskap, dan is die logies dat dat dit nie ‘n universele altydgeldende reël wat hy neerlê nie.
  • Hy tref ‘n maatreël spesifiek met betrekking tot die gemeente in Efese…

DIE PROBLEEM IN EFESE

  • Paulus se maatreëls wat hy vir vroulike leierskap in Efese neerlê, moet verstaan word teen die agtergrond van 3 probleme wat almal saam die perfekte storm in Efese teweeggebring het.
  • Die drievoudige probleem was: (1) Die sosiale stand van vroue, (2) die onbestendige regering en (3) die aard van die dwaalleer.
  • 1) Die sosiale stand van vroue
    • Vrouens het nie ‘n prominente sosiale stand geniet nie.
    • Hulle het nie oor die algemeen in die openbaar verskyn nie, en moes tuis bly en het bykans geen formele onderrig ontvang het nie. Huwelike is dikwels vooraf gereël en vrouens se belangrikste taak was moederskap.
    • Vroue is nie in eie reg as die gelyke van die man erken nie, en was onder die gesag van ‘n man.
  • 2) Die onbestendige regering
    • Keiser Nero het ten tye van hierdie brief, enige rede gesoek om Christene te vervolg en dood te maak.
    • Daarom rig Paulus ‘n pleidooi vir gebed vir die regering en dat Christene ‘n “rustige en stil lewe” lei.
    • Die alternatief is immers dat vervolging uitbreek.
  • 3) Die aard van die dwaalleer
    • Nou ontstaan daar ‘n probleem in die gemeente in Efese:
    • As ons die situasie uit die beskikbare gegewens probeer rekonstrueer, dan wil dit vir ons lyk asof die lering van die dwaalleraars by veral ‘n paar prominente vroue in die gemeente opgang gemaak het (Sien bv 2 Tim 3:6-7). Hierdie vroue het dit geniet om uitspattig aan te trek (1 Tim 2:9-10) en om dan mense by die samekomste van die gemeente toe te spreek sodat almal se oë op hulle gerig was. Die valshede wat hulle kwytgeraak het wanneer hulle die mense toespreek, het soos gif deur die gemeente versprei (2 Tim 2:16). Daarom vind Paulus dit nie net nodig om op 2 verskillende plekke teen “praatsiek” vrouens te waarsku nie (1 Tim 3:11; 5:13) maar ook om hierdie vrouens te belet om in die erediens mense lering te gee (1 Tim 2:11-12).
  • Paulus wil nie hê dat die inwoners van Efese die indruk kry dat Christene die sosiale orde wil omvergooi of versteur nie.
  • Dit kan aanleiding gee tot onmiddelike vervolging.
  • Christene moet rekenskap hou met die samelewing se persepsies.
  • Bogenoemde, tesame met die feit dat die dwaalleer juis ‘n voet in die deur by die vroue in die gemeente gevind het, noop Paulus om te eis dat vrouens hulle in Efese in die eredienste stil moet gedra (1 Tim 2:12)

VERKONDIG PAULUS VERLOSSING DEUR MOEDERSKAP?

1 Tim 2:15 “Maar sy sal verlos word te midde van kindergeboorte, mits hulled volhou om gelowig, liefdevol, heilig en ingetoë te leef.”

  • 1 Tim 2:15 mag nie geïsoleerd van 2:13-14 gelees word nie. Dit sluit ten nouste aan by die analogie wat Paulus tussen Eva en die vrouens van Efese trek.
  • In 1 Tim 2:13-14 sê Paulus dat die vrouens van Efese verlei is deur leuens, net soos wat Eva destyds verlei was.
  • Maar dan brei hy daardie beeld in vers 15 uit deur ook dadelik hoop te gee: Eva mag miskien mislei geword het, maar Eva het ook verlossing ontvang omdat sy aan die Messias geboorte gegee het.
  • Eva word hier dus die “argetipe” van alle vrouens.
  • Paulus is as’t ware besig om die vrouens van Efese hier op te hef en moed in te praat: Ons weet vir ‘n feit dat die Gnostiese dwaalleer, huwelike geminag het en wêreldontvlugting gepropageer het. As hulle huwelike geminag het, het hulle waarskynlik ook op moederskap neergekyk. Die arme vrouens van Efese word dus deur die Gnostiek wysgemaak dat tradisionele rolverwagtings omgekantel moet word.
  • Paulus sê egter dat daar geen rede is om op moederskap neer te kyk nie. “Eva” het immers verlossing bewerk deurdat sy uiteindelik aan die Messias geboorte geskenk het.
  • Die vrouens van vandag is ‘n voortsetting van Eva en hoef ook nie te voel iemand kyk neer op haar omdat sy kies om ‘n ma te wees nie.
  • Op ‘n meestelike manier verhoed Paulus dat dit lyk asof hy “verlossing deur werke” – of liewer “verlossing deur moederskap” verkondig, want hoewel 2:15a sê dat vrouens die voortsetting van Eva is, stipuleer vers 15b die voorwaarde vir verlossing, naamlik dat elke individuele vrou sal volhard in geloof, liefde en heilige lewenswandel

1 Timoteus 1

Klik HIER vir die agtergrond oor 1 & 2 Timoteus.

Klik HIER om jou nuwe leesrooster af te laai.

1:1-2 AANHEF

Mens vluglees mos gewoonlik iets soos ‘n aanhef, maar hier wemel dit omtrent van interessanthede:

  • Die volgorde “Christus Jesus” is in die pastorale briewe meer algemeen as “Jesus Christus”. In Paulus se ander briewe kom die verskynsel ewe veel voor.
  • Die benaming “God ons verlosser” kom ook in hierdie briewe meer voor as elders in die Nuwe Testament.
  • Die frase “my kind” is ook nogal kenmerkend aan die pastorale briewe. Omkring dit gerus elke keer as jy dit lees. Daardie pa-kind styl herinner baie aan die boek Spreuke as Wysheidsliteratuur, en verklap dalk baie juis ook baie van die doel van hierdie genre
  • Let op die gebruik van die frase “die geloof”. Dit is ook kenmerkend van die pastorale briewe. In Paulus se ander briewe was hy meer geneig om na geloof te verwys sonder ‘n lidwoord. Wanneer die lidwoord “die” saam met die woord “geloof” in die pastorale briewe geplaas word, dui dit op die inhoud van wat geglo word – korrekte lering/dogma. Wanneer slegs die woord “geloof” gebruik word, dui dit op ‘n persoonlike vertroue in en verhouding met Jesus.

1:3-7 DIE PROBLEEM IN EFESE

  • Die gedeelte begin deur Timoteus te herinner aan die mandaat wat hy ontvang het (vers 3).
  • Dan gaan Paulus voort om vir ons ‘n redelike goeie idee te gee wat die kruks van die dwaalleer is: ‘n klomp gestryery oor geslagsregisters, Joodse mites en tradisies. Die eindresultaat is in elk geval bakleiery.
  • In vers 5 stel Paulus die vrug van die suiwer evangelie lynreg teenoor die dwaalleer. Hy sê dat die evangelie se eindresultaat “liefde” is, en nie gevegte nie (1:5). Hy noem dan dat die liefde uit ‘n drievoudige voedingsbron vloei: “’n rein hart”, “’n skoon gewete” en “’n ongeveinsde geloof”.
  • Let wel dat die lidwoord “die” nie by hierdie geloof geplaas word nie. Dit verwys dus na ‘n persoonlike verhouding met Jesus.

Daar is soveel pitkos in vers 5 alleen, dat ons tog ‘n bietjie by dit kan stilstaan. Kom ons dink bietjie na oor die implikasie van dit wat gesê word:

  • ‘n Ongeveinsde geloof: Paulus sê dat jou persoonlike geloof/verhouding met Jesus, die beginpunt van ‘n nuwe lewe is. Die geloof moet egter van eg wees en nie skeinheilig wees nie.
  • ‘n rein hart: Die gee aanleiding daartoe dat jou hart – die sentrum van jou lewe en bron van al jou denke, doen en late – van sonde gereinig word.
  • ‘n Skoon gewete: Gevolglik word jou gewete gesensitiseer om tussen goed en kwaad te kan onderskei.
  • Liefde: Dit is die uiteindelike gevolg – die ammoniaktoets om te sien of ons onself besighou met die regte goed.

In vers 7 maak ons vir die eerste keer kennis met een van die belangrike temas in die boek, naamlik gemeentelike leierskap. Ons sien die dwaalleraars het dit geniet om in die kollig te staan, maar hulle woorde was sonder inhoud.

1:8-11 DIE BEDOELING VAN DIE WET

  • In eg-Pauliniese styl distansieër Paulus homself van wettisisme sonder om die wet af te skryf.
  • Die wet is goed – op voorwaarde dat dit gebruik word vir die doel waarvoor dit gegee is.
  • Die eerste ding om raak te sien, is dat die wet nie bedoel is vir die regverdiges nie, maar vir mense wat nie eerbied het vir wat heilig en gewyd is nie.
  • Binne Paulus se teologie, moet ons nie “regverdiges” verstaan as mense wat “self-regverdig” is nie, maar mense wat deur en in Jesus, “geregverdig” is.
  • In sy opnoem van ‘n opsomming van sondes, volg Paulus die volgorde van die tien gebooie – waarskynlik om juis daardeur te kenne te gee dat hy agting vir die wet het.
  • Sien ook Gal 3:19-26 vir die doel van die Wet.

In vers 11 gebruik Paulus die eerste mediese verwysing, naamlik “gesonde leer”. Dit is waarskynlik kwetsend bedoel na die Sinici-dwaalgroep wat geglo het hulle is die “geneeshere” van die wêreld.

1:12-16 REDDING UIT GENADE

  • Dit is op sy beste mos maar ‘n verskriklike moeilike en ongemaklike situasie as die term “dwaalleer” begin rondgegooi word.
  • Dit is so gou soos nou wat een groep die ander “verketter” en “demoniseer” en hulleself regverdig en op morele hoë grond plaas.
  • So ‘n “holier-than-thou”-houding laat nogal ‘n frank smaak in elkeen van ons se mond.
  • Dit is miskien juis hoekom Paulus se aantuiging van “dwaalleer”, so opmerklik vir ons is. Mens kry nie een keer die indruk dat Paulus eintlik te kenne wil gee dat hy “so goed” of soveel beter is as die ander nie.
  • Die uitstaande kenmerk van Paulus se manier van doen, is dat hy roem hoe sleg hy was en dat hy steeds gered is.
  • Hy noem homself immers die grootste sondaar van almal (1:16)

1:15 ‘n BETROUBARE WOORD

  • Ons kom nou by een van die kenmerkende frases van die pastorale briewe, naamlik “hierdie is ‘n betroubare woord.
  • Dit is die eerste van vyf voorbeelde in die pastorale briewe.
  • Die interessantheid is dat beide die sin wat op die frase volg, sowel as die sin wat dit voorafgaan, geïnterpreteer kan word as ‘n betroubare woord:

“Ons Here se genade oor my was oorvloedig, en daarmee saam ook nog die geloof en liefde wat daar in Christus Jesus is. Dié uitspraak is betroubaar, en werd om ten volle aanvaar te word, dat Christus Jesus na die wêreld gekom het om sondaars te verlos, van wie ek die heel grootste is.”

Klaagliedere 3

Sjoe, dit is ‘n pragtige hoofstuk hierdie. Eintlik is die mooi te vinde in die struktuur.

Die derde hoofstuk is die middelste gedeelte van die boek Klaagliedere. En in die middel van hierdie gedig vind ons ‘n gedeelte wat totaal afwyk van die res van die boek.

Dit is die enigste gedeelte in die boek waarin die outeur sy hoop uitdruk. Dit is natuurlik doelbewus in die middelste deel van die bundel geplaas om strategies “omarm” te word deur wanhoop.

Wat die digter meld, is egter net so pragtig:

Klaagliedere 3:22 “Dit is deur die troue liefde van die Here dat ons nie omgekom het nie, ja, sy ontferming ken geen einde nie. Dit is elke oggend weer nuut – groot is u getrouheid. My erfdeel is die Here, sê ek; daarom hoop ek op Hom.”

Wat beteken dit dat die Here jou erfdeel is?

Dit het eintlik nie iets te make met “erf” soos wanneer iemand doodgaan nie. Die woord beklemtoon eintlik “deel” en sinspeel op grondgebied.

Dit is die woord gebruik word om die grondverdelingsproses te beskryf toe die Israeliete die beloofde land ingeneem het. Grond was baie belangrik. Dit was jou bron van voorsiening en sekuriteit.

Elke stam het ‘n “gronddeel” gekry, behalwe die Leviete. Omdat die Leviete in die tabernakel en later in die tempel gewerk het, was die Here hulle “deel”.

Die Leviete was ‘n “tipe” van elke Israeliet. Elke Israeliet moes onthou dat hulle voorsien en sekuriteit nie in iets le nie, maar in Iemand.

Klaagliedere 2

Daar is 2 dinge wat my opval in hierdie gedeelte – een wat betekenis dra vir die onmiddelike en een wat belangrik is om te sien omdat dit eers later vir ons gaan sin maak…

Die opvallendheid wat eers later in die boek gaan begin sin maak, is die feit dat die eerste 4 hoofstukke van klaagliedere telkens akrostiese gedigte is. Dit beteken mos dat elke volgende strofe van die gedig, telkens met die volgende letter van die Hebreeuse alfabet begin.

Dit is ‘n poging van die outeur om – ten spyte van die donker onderwerp van lyding – ‘n stuk rigiditeit en voorspelbaarheid in die teks te behou. Hierdie metode wat hy inspan, laat vaar hy in die laaste hoofstuk om presies die teenoorgestelde te bereik, maar meer daaroor later.

Die ander opvallendheid is die feit dat die outeur die tragedie van Jerusalem se val en verowering aan God toedig. Elke strofe begin die outeur deur te meld dat dit God is wat…sy boog gespan het, die vyand geword het, sy eie woonplek afgebreek het, sy altaar verwerp het ens.

Dit is vir die outeur belangrik om te wys dat Jerusalem se verowering ‘n direkte gevolg is op die sonde van die volk. Dit is nie toevallig dat Babel sterk genoeg is en Jerusalem inval nie. Dit is omdat die volk vir lank hulle nie aan God se verbond gehou het nie. Dit is die konsekwensie op afvalligheid.

Dit beteken natuurlik glad nie dat ons vandag alle lyding vandag aan God se straf moet toedig nie. Dit is belangrik in hierdie geval omdat die outeur vir die volk die verband tussen hulle sonde en die gebeure wil uitwys. Maar dit is allermins die geval in vandag se tyd.

As jou kind verdrink is dit nie omdat God jou straf omdat jy oor iets gelieg het nie. Moet asseblief nooit daardie denkfout maak nie.

Hoewel lyding in Klaagliedere se geval die gevolg van God se straf op sonde is, is daar tog ook iets wat bemoedigend aan daardie feit is. Dit impliseer God is in beheer. En dit impliseer op sy beurt dat God ook daaraan ‘n einde kan maak op sy tyd.

In ons geval is lyding nie die gevolg op sonde nie. Maar God regeer steeds. Hy kan ook in ons geval ‘n einde maak op sy tyd, sy manier – of dit gebruik soos Hy wou.

Job 42

Ons het uiteindelik by die laaste hoofstuk van die boek Job gearriveer, en soos in enige goeie boek is die laaste hoofstuk die klimaks of hoogtepunt.

Ek sal graag 3 dingetjies wil uitlig in hierdie hoofstuk…

EERSTENS: Job 42:7 Nadat die Here hierdie woorde vir Job gesê het, het die Here vir Elifas uit Teman gesê: “My toorn het ontbrand teen jou en jou twee vriende; want julle het nie, soos my dienskneg Job, gesê wat reg is oor My nie.

As mens gaan naspeur wat Elifas alles vir Job gesê het, dan is dit die tipiese dinge wat mense vandag nog sê wanneer hulle met lyding te make kry: Elifas het Job se trauma aan God se duistere weë toegeskryf.

Die punt van die boek is dat God ‘n probleem het met hierdie tipe goedkoop antwoorde van ons – tot so ‘n mate dat die vroom Elifas aan die einde van die boek die een is wat skuldig staan voor God. Kom ons hou dus op om lyding toe te dig aan God.

TWEEDENS: Job 42:10 Die Here het Job se lot verander toe hy vir sy vriende gebid het. Die Here het alles wat Job besit het, vermeerder – dubbeld soveel.

Die laaste hoofstuk ontknoop die spanning wanneer Job as’t ware ontbloot word as “onskuldig”. Sy lyding was toe nooit as gevolg van onbelyde sonde nie. Maar tog verander Job se lot dadelik nie.

Job se lot verander eers nadat hy vir sy vriende – Elifas’hulle – gebid het. Dit is asof hierdie laaste gebaar van Job die finale bewys van Job se onberispelike karakter is. Hy bid om vergifnis vir sy vriende wat hom te na gekom het.

Job wys karakter deur hierdie gebaar – en ons sal dieselfde karakter openbaar indien ons kan intree vir ander wat ons te na gekom het. Dit is immers Jesus se gesindheid aan die kruis.

DERDENS: Job 42: 5 Op hoorsê het ek van U verneem, maar nou het my oog U gesien.

Hierdie is vir my ‘n sleutel van die boek. Job – en so baie van ons vandag – staan in verhouding met God op grond van tradisie en nie op grond van eerstehandse ervarings nie.

Ons sal goed doen as ons ons kinders so gou as moontlik blootstel aan eerstehandse ervarings met die Here.

Ps 149

Ons kry in hierdie Psalm weer met die tema van ‘n “nuwe lied” te make. Die openingsverse lui:

Sing vir die Here ‘n nuwe lied – sy lof in die byeenkoms van getroue volgelinge!

Dit is ‘n geliefde uitdrukking en kom verskeie kere in die Bybel voor – van die Psalms tot in die profetiese literatuur.

Die oproep om vir die Here ‘n “nuwe lied” te sing is natuurlik niks anders as om vars maniere te vind om vir die Here te sê dat jy vir Hom lief is nie.

Die Psalmdigter wil voorkom dat ons verval in geykte maniere en dat ‘n lewendige verhouding met die Here verstar in lewelose vormgodsdiens.

So belangrik as wat dit is dat mens in ‘n huwelik nuwe maniere vind om jou liefde aan jou lewensmaat uit te druk, so belangrik is dit om dieselfde in jou verhouding met die Here te doen.

Dit is immers ook wat Hy met ons doen…

Dit is opvallend dat wanneer die term “nuwe lied” in Openbaring gebruik word, dit juis is wanneer die Lam van God op die toneel kom.

Jesus is God se “nuwe lied” aan ons – sy vars uitdrukking van liefde aan ons.