Tag Archives: Theodisee

Jeremia 34

Hier is nou vir jou ‘n baie treffende gedeelte in vandag se hoofstuk op die tema van God se straf.

Net gou die konteks: Soos ons gesê het word die stad beleër deur die Babiloniërs. In hierdie tyd kondig koning Sedekia aan dat die volk hulle Hebreeuse slawe moet vrylaat.

Daar is verskeie moontlikhede hiervoor. Miskien was dit ‘n strategiese skuif, sodat as die Babiloniërs die stad binneval, dat hulle nie die mense van hoër status – die voormalige slawe-eienaars – slegter behandel as die res van die volk nie.

Of miskien het die volk gehoop dat hulle die Here van plan kon laat verander en die dreigende inval van die Babeloniërs kon afweer, as hulle hul slawe laat gaan. Dit is immers iets wat God se wet bepaal het (Eks 21:2-6).

Wat die rede ook al was, dit was van korte duur. Kort nadat hulle die slawe vrygelaat het, het hulle weer die mense gaan aankeer en van hulle slawe gemaak. Miskien is dit – toe die beleg van Jerusalem nie dadelik na die vrylating van die slawe ophou nie – dat hulle begin spyt kry het oor hulle “daad van bekering”.

Ons lees egter ook in hoofstuk 37:5-10, dat ‘n gerug die volk bereik het dat Egipte hulle gaan kom help. Miskien het hulle begin dink dat die beleg gou iets van die verlede gaan wees, en dat hulle nie dan sonder slawe wil sit nie.

Wat hulle oorweging ook al was vir hierdie vinnige terugkeer na hulle sonde maak nie regtig saak nie. Wat saak maak is dat die Here dit nie goedgekeur het nie. Dit was die finale strooi.

Die Here gaan nou voort en kondig die inval van Jerusalem by monde van Jeremia aan. Wat egter treffend van hierdie aankondiging van straf is, is dat die Here se straf nie ‘n aktiewe proses is nie. Dit is nie Hý wat aktief hulle straf nie. Dit is meer passief, in die sin dat Hy hulle nie meer gaan beskerm nie. Die Here sê:

“Daarom laat Ek julle nou vry, sê die Here, vry vir oorlog, vir pes en vir hongersnood, en Ek maak julle tot iets waarvoor al die koninkryke van die aarde sal skrik.” (Jer 34:17)

Hy laat hulle onder sy sorg vry. Hulle beweeg uit onder die sambreel van sy beskerming. Dit is hoe dit vandag nog gebeur. Ons sonde het gevolge. Ons sonde stel ons bloot aan seerkry. Dit is nie die Here wat “aktief” ons kasty nie. Dit is onsself wat onder sy beskerming uitbeweeg het.

Die groter vraag is seker hoe lyk ons bekering? Is ons bekering net so opppervlakkig soos die volk s’n? Toe hulle nie met hulle bekering vermag wat hulle wou nie, toe verander hulle van plan. Hulle bekering was met ander woorde nie vanweë waarlike berou oor sonde nie. Dit was net ‘n manier om iets af te wend of te kry wat hulle wou.

Word my bekering geken aan ware berou oor sonde?

Job 29

Die hele hoofstuk 29 van Job besing Job sy goeie eienskappe. Ek lig net so 2 verse uit:

“Ek was oë vir die blindes
en voete vir die kreupeles,
ek was ’n vader vir die armes,
ek het selfs onbekendes se regsaak
behartig.
Ek het die mag van dié
wat onreg doen, gebreek,
ek het die prooi uit hulle tande
weggeruk.”

Dit maak mens eintlik ongemaklik om te hoor hoe Job vir ‘n hele hoofstuk lank sy eie lof besing. Dit grens vir ons aan onbeskaamde spog…

Mens moet hierdie hoofstuk teen die res van die groter boek se teologie verstaan. Die groter boek Job probeer wegkom van die heersende gedagte van sy tyd (en ons s’n) dat dit altyd goed gaan met goeie mense – en as dit met jou sleg gaan is dit omdat jy sonde gedoen het.

Om daardie rede noem Job vir ‘n hele hoofstuk lank al sy goeie punte op. Dit vorm as’t ware sy verdediging. Niemand moet meer kan sê dat Job swaarkry omdat hy sonde het nie, want hy het waarlik Godvresend geleef.

Aan die ander kant is dit dalk ook goed om vir ‘n oomblik stil te staan by die emosie wat ons beleef wanneer ons hierdie lees. Dalk is ons ongemaklik met Job se spoggery omdat ons onsself in sy spoggery raaksien.

Dikwels probeer ek immers my goeie dade vir die Here aanbied as “rede” hoekom Hy my mag (of moet) seën. Bewustelik of onbewustelik maak die gedagte van genade ons heeltemal onseker. Ons wil die Here se guns verdien. Dit voel vir ons as ons iets kan aanbied as verdienste, dan kan ons groter sekerheid hê dat ons God se guns gaan beleef.

Maar soos jy weet werk dit glad nie so nie. Dit is die grootste gevoel van ontmagtiging wat oor jou kom as jy besef dat jy niks vir die Here kan aanbied om méér van jou te hou nie. Maar dit is gelykertyd ook die grootste gevoel van vryheid.

Kom ons vat vandag ons lysies van goeie eienskappe, en ons gooi dit in die asblik. En dan kom ons na die Here toe net soos ons is: met leë hande.

Habakuk 1

Ek dink ons gaan hierdie profetiese boek baie geniet! Dit voel soos ‘n baie aktuele onderwerp wat aangespreek word. Soos ek vir jou in die maandelikse inleiding vertel het, handel hierdie boek oor die vraag waarom daar slegte dinge met mense gebeur. Dit vra die diepgaande vraag: “Waarom, as God heilig, regverdig en almagtig is, het die goddeloses in hierdie wêreld ‘n vrye hand en triomfeer boosheid?”

Treffender kan Habakuk dit nie stel nie. Hy sê…

“U oë is te rein om toe te kyk terwyl daar verkeerd gedoen word, U kan tog nie sien dat daar ellende is en niks doen nie! Waarom doen U dan niks aan die trouelose mense nie, waarom bly U stil wanneer slegte mense dié vernietig wat beter as hulle is?” (Hab 1:13)

Voel jy ook soms so? Ek het so gedink, want ek voel beslis so.

Die Galdeërs waarvan daar in hierdie hoofstuk gepraat word is die Babiloniërs. Die Babiloniërs het in 625vC totstand gekom, Habakuk het rondom 608vC in die Suidryk opgetree, en 586vC is die Suidryk deur die Babiloniërs weggevoer. Kom ons sê min of meer 20 jaar na Habakuk hierdie bekommernisse uitgespreek het. Hy was dus nie verniet bekommerd nie. Hy het oral rondom hom gesien wat die Babiloniërs met hulle buurnasies doen. Hulle is met die aller vreeslike geweld gemartel, doodgemaak of weggevoer as slawe. Habakuk het geweet wat kom. Dit was net ‘n kwessie van tyd voordat dieselfde lot ook met die Suidryk sou gebeur.

En daarom kla Hy as’t ware God aan. Hy sê dit voel vir Hom asof God ‘n passiewe toeskouer op hierdie gebeure is.

En wat is die les wat ons uit hierdie hoofstuk kan neem? Die hoofstuk gee nog nie ‘n antwoord oor die “theodisee-probleem” – oftewel oor die lydingvraagstuk nie. Wat wel vir my van betekenis is, is dat die Here die een is wat Habakuk as profeet oprig. Die Here is die een wat Habakuk as verteenwoordiger of segsman van die mens aanstel. Vers 1 van die boek sê: “‘n Uitspraak van die Here wat Hy aan die profeet Habakuk geopenbaar het“.

Ons moet met ander woorde nie voel dat Habakuk ons probleem verstaan en mooi verwoord nie. Dit is die Here wat ons probleem verstaan. Vreemd genoeg is dit Hý wat ons worstelstryd verwoord (in die vorm van ‘n aanklag teen Homself). Hy is soos ‘n ouer wat rustig by sy kind gaan sit (wat nog te jonk is om emosies te verwoord), en dan vir die kind sê: “Dit lyk vir my jy voel ek is onregverdig met jou oor jou sussie. Is ek reg?” of “Dit lyk vir my jy dink ek trek jou boetie voor. Is dit hoe jy voel? Kom ek verduidelik vir jou ek hoekom doen wat ek doen…

Sulke optrede van ‘n ouer sou baie wys en volwasse wees, omdat hy/sy sélf die saak aanroer wat die kind ontstig. En op ‘n soortgelyke wyse neem die Here die inisiatief om ons worsteling aan te spreek. Die les is dus my God begrip het vir die situasie waarin ek is.

Spreuke 19

“Sy eie dwaasheid bring ‘n mens op die verkeerde pad en dan is hy kwaad vir die Here.” (Spr 19:3)

‘n Fyner raakvatting kry jy nie. Ek het al soveel keer gesien hoe – selfs gelowiges – swak besluite neem of ‘n verkeerde lewenswyse handhaaf, en op ‘n stadium wat alles dan ingee en inmekaar tuimel, dán is hulle vir die Here kwaad. Dit is presies wat Spreuke 19 van praat.

Kom ons wees volwasse genoeg om verantwoordelikheid vir ons eie foute te neem, sonder om die Here by dit in te sleep.

Job 20

In hierdie hoofstuk is dit weer Sofar, een van Job se vriende, wat in die boek aan die woord is. Job het homself in die vorige hoofstuk verontskuldig en gesê dit is nie sonde wat aanleiding gegee het tot hierdie lyding van hom nie. Nou is Sofar ontsteld dat iemand kan voorgee dat lyding hom oorkom, sonder dat sy sonde die oorsaak daarvan is.

Onthou: Die Ou Testamentiese mens het geglo as daar iets tragies met jou gebeur, dan is dit omdat daar sonde in jou lewe is (ongelukkig dink baie óns dit nog steeds!). En die héle boek Job word geskryf om hierdie wanpersepsie reg te stel. Sofar weet nie wat “agter die skerms” in die hemel (in die eerste paar hoofstukke) gebeur het tussen God en Satan nie. Daarom hou hy in sy onkunde vol dat Job sekerlik armes verdruk het (vers 19), gulsig was (vers 20) of teen God in verset gekom het (vers 29). Waarom anders kom hierdie vreeslike dinge oor Job?

Die les wat ek hieruit leer is dus om nóóít in die strik te trap en verklarings te gee oor hoekom trauma en swaarkry iemand tref nie. Mense doen dit mos dikwels:Jy kry kanker en dink dit is omdat God vir my kwaad is oor iets. Jou lewensmaat kom in ‘n ongeluk en jy dink dit is omdat ek die persoon liewer het as vir God. Jou kind verdrink en jy dink dit is omdat die Here my wil louter. Sofar was verkeerd in sy aannames, en ons is ook.

Sofar se woorde is betekenisloos en sonder nut vir Job. Hy sou soveel meer vir Job beteken het as hy net by sy vriend gesit het en saam gehuil het oor sy verlies. Mag dit eerder ons benadering wees teenoor iemand wees in hartseer – eerder as om goedkoop antwoorde te gee waarom hartseer plaasvind.

Job 19

Job is in hierdie hoofstuk van die boek aan die woord. Hy sê: “weet dan dat dit God is wat my die onreg aandoen en in sy net gevange hou” (Job 19:6)

Nou moet ons sy woorde mooi bedink: Onthou in die eerste plek dat hy dit sê in teenreaksie op sy vriende wat hom daarvan beskuldig dat al die lyding hom oorkom omdat hy sonde gedoen het. Ons en Job weet dit is nie waar nie. Maar Job is nie bewus van die ooreenkoms wat God met Satan het nie nie. Daarom is Job in hierdie verse net so verkeerd soos sy vriende deur lyding aan God toe te skryf! Op ‘n soortgelyke wyse loop óns die gevaar wanneer ons foutiewelik leed en smart aan ‘n liefdevolle God toeskryf – dít terwyl ons so beperkte perspektief (net soos Job) op die realiteit het.

Job het wél te midde van sy beperkte perspektief, besonderse geloof openbaar. Hy gaan voort om te sê:

“Ek weet dat my Losser leef, uiteindelik sal Hy op die aarde triomfeer! Selfs nadat hierdie siekte my vel weggevreet het, sal ek nog lewe en God sien. Ek sal Hóm sien, met my eie oë sal ek Hom sien, Hom en niemand anders nie. Ek smag daarna met my hele lewe.” (Job 19:25-27)

‘n Losser is iemand wat ‘n slaaf vrykoop of uitkoms vir ‘n weduwee gebring het. Job verklaar dat God sy Losser is. Heimlik wéét hy dat God aan sy kant is en vir hom uitkoms sal bring. In ag genome die feit dat Job eintlik nog onder die indruk is dat dit God is wat hom pynig, is hierdie hunkering van Job merkwaardig. Dit is eintlik geloof wat ons sou verwag by ‘n Nuwe Testamentiese gelowige. Veral omdat Job hier praat van lewe na die dood – iets wat die Ou Testamentiese mens op hierdie stadium nog nie aan geglo het nie. Hulle het geglo almal gaan na “hades” die doderyk wanneer jy te sterwe kom.

Óns as Nuwe Testamentiese gelowiges sou met ander woorde Job 19:25-27 in ‘n voller lig kon beskou teen die agtergrond van ons “Losser”, Jesus Christus. Mag ons ook midde in ons beproewinge wéét dat God vír ons is. Wie kan teen ons wees?

Jesaja 50

“Die Here my God het my geleer om die regte woorde te gebruik sodat ek dié wat moeg is, kan moed inpraat. Elke môre laat Hy my opnuut weer luister, Hy laat my luister soos ‘n leerling moet luister. Die Here my God het my geleer om te luister: ek was nie teen Hom opstandig nie, ek was nie ontrou aan Hom nie. Ek het my rug gehou vir dié wat my slaan, my wang vir dié wat my baard uittrek. Ek het my gesig nie weggedraai toe ek bespot en bespoeg is nie.” (Jes 50:4-6)

Die eerste persoonsvertelling wat hier aan die praat is, verteenwoordig die stem van die deel van die volk wat in die ballingskapstyd getrou gebly het aan die Here. In moeilike tye luister hulle steeds na sy stem en doen hulle die regte ding.

Jy sou verwag dat dit lafenis sou bring vir die mense rondom hulle, en dat hulle daarom gewaardeer word. Maar die teendeel gebeur. Hulle regte optrede word begroet met lyding en vervolging. Tog kry mens nie die idee dat dit die getroue dienaars afskrik nie. Lewe, vir húlle, is om die wil van die Here te doen.

Mag die Here ook in my lewe die dapperheid gee om die régte ding in moeilike tye aanhou te bly doen.

Job 15

Dit is altyd vir my interessant as mens Job lees, wat in jou gemoed gebeur. Neem byvoorbeeld vandag se gedeelte waar Elifas aan die woord is.

Met ‘n eerste oogopslag klink alles wat Elifas sê so mooi en so reg. Dit is vreeslik vroom – jy wil dit amper “highlight” vanweë die mooiheid en dan onthou jy dat Elifas eintlik verkeerd was…

Elifas was immers een van Job se vriende wat al die tradisionele antwoorde, vroom, godsdienstige antwoorde op lyding gee. Hy het aanvaar sy antwoorde was só waar, dat God dit eintlik self kon sê. 

En tog was hy verkeerd. Hy was nie net verkeerd in sy verstaan nie, maar ook hengse hoogmoedig.

So vandag se stuk waarsku ons om nie so selfversekerd en eiewys op te tree oor dinge wat ek dink “voor die handliggend” is, en in die proses handel ek ongevoelig met mense se seer nie.

Elifas sou vir Job van groter waarde gewees het as hy net by hom gesit het en saam getreur het.

Openbaring 9

Sjoe, vandag se beskrywing van die sprinkane klink soos iets uit ‘n Hollywood Zombie-film!

Die gesig moes vreesaanjaend gewees het: sprinkane so groot soos perde, met gesige van mense, lang hare soos díe van vrouens, tande soos díe van leeus, borskaste soos ysterharnasse en vlerke wat dreun soos strydwaens! 

Sprinkane was in die Bybel ‘n simbool van onheil en boosheid. Hulle het landbouers se lewensmiddele opgevreet. Daarom funksioneer sprinkane oor hier as metafoor vir die bose.

Die interessante is egter in vers 5: “Hulle is nie toegelaat om die mense dood te maak nie, maar wel om hulle vyf maande lank te pynig”

Ten spyte van die sprinkane se indrukwekkende mag en krag, was hulle beperk. Wie beperk hulle? God natuurlik.

Dit voel dikwels vir ons ook of “die duiwel los is” en of sy trawante “vrye teuels” het om vernietiging te saai. In hoe verre die Bose in ons lewens aktief is, bly ‘n ope vraag waarvan ons nog nie antwoord heeltemal ken nie. Maar ons kan vertroosting in die feit vind dat die finale gesag by God lê. Hy het die laaste Woord en Hy het dit op Golgota gespreek. Daarom kan niks wat die Bose ons aandoen, van die liefde van die Here skei nie.

Ps 30 (18 Jun)

Ps 30:7-9 Toe dit goed gegaan het,het ek wel gesê:“Niks sal my ooit laat wankel nie.” Deur u goedheid het U my op ’n veilige berg laat staan, Here. Maar toe U U aan my onttrek het, het ek baie bang geword. Ek het na U geroep, Here. Ek het U om genade gesmeek.

Mens wil dit nie erken nie, maar dit is die waarheid. Moeilike tye wys die swakheid/sterkte van ons geloof uit. Ons moet dus nie moeilike tye omwens nie. Vra jouself die heel tyd af hoe jy God in hierdie tyd kan verheerlik.