Tag Archives: Nederigheid

Rigters 12

Vamdag se hoofstuk los maar ‘n frank smaak in my mond. Ons lees dat die Efraimiete na die afloop van Jefta se oorwinning oor die Moabiete, kwaad na hom toe gekom het omdat hulle nie ook by die geveg betrek is nie.

Die geskil tussen hom (en die manne van Gilead) en die Efraimiete eskaleer vinnig en hulle raak sommer slaags. 42 000 Mans van die stam Efraim sterf in hierdie oorlog.

Hierdie burgeroorloog was is tragies. Wanneer een broer teen ‘n ander broer veg, is dit altyd ‘n laagtepunt en niks om op trots te wees nie. Hierdie is nie juis ‘n veer in Jefta se leierskapshoed nie. Veral omdat dit vir ons lyk of Jefta en sy manne hierdie insident gebruik het om ‘n geskil van baie jare tevore te wreek (vers 4).

Is dit nie wat maar met ons ook gebeur wanneer ons nie van harte vergewe nie? As ons weer ‘n verskil met dieselfde persoon optel, is die intensiteit waarmee ons op die nuwe insident reageer, onvanpas. Dit verklap altyd aan ons dat daar onafgehandelde emosie in ons hart skuil. So iets loop altyd uit op sonde – nie noodwendig oorlog soos in Jefta se geval nie – maar ons optrede verheerlik nie die Here nie.

Efraim self was natuurlik nie onskuldig nie. Hulle het in hoofstuk 8 ook vir Gideon verwyt omdat hulle nie in die oorlog betrek is nie. Efraim was veglustig, en dit sluit by die breër tema van geweld aan in hierdie boek.

Efraim se veglusitgheid was ook nie omdat hulle kwansuis uit “lojaliteit” hulle broerstam wou help nie. Hulle wou eintlik net ook deel in die “eer” wat daarin gelê het om ‘n ander volk te wen. Dit is met ander woorde magsug en eersug wat op veglusitgheid uitloop.

En dan gebeur met Efraim die stuk ironie: Hulle wou verhef word, maar toe word hulle verneder deurdat hulle toe teen Gilead verloor. Ons sien hierdie tema van nederigheid vs hoogmoedigheid orals in die Bybel. Psalm 75 sal byvoorbeeld sê: “Moenie jouself verhef nie” – want wie homself verhef kom tot ‘n val. Of Jesus sal sê: “Elkeen wat hoogmoedig is, sal verneder word, en elkeen wat nederig is, sal verhoog word.” (Luk 14:11). Later sal Jakobus skryf: “Onderwerp julle in nederigheid voor die Here, en Hy sal julle verhoog” (Jak 4:10)

Mag ek nie net die uiterlike vertoon van nederigheid hê nie, maar ‘n innerlike hartsbesnedenheid. Die Here hou van die nederige persoon, want nederigheid kommunikeer afhanklikheid aan Hom.

Rigters 4

In Rigters 4 lees ons van iets uitsonderlik vir die antieke tyd: ‘n vroulike gemeenskapsleier! In ‘n samelewing wat deur mans gedomineer was, was dít iets totaal ongewoon. Tog lees ons dat mense van regoor Israel na Debora gekom het sodat sy hulle geskille kon oplos (vers 5).

Die militêre leier, Barak, het ook leiding by haar gaan vra. Haar raad aan hom was voort te gaan met die aanval op Sisera, die hoof van hulle vyamde se leër. Barak was egter huiwerig. Hy wou nie dadelik daarop reageer nie en het eers met die Here probeer onderhandel. Hy het voorgestel dat Debora saamkom. Was dit dalk sy toets om te sien of sy werklik seker is dat haar insig van die Here kom? Ons weet nie dit nie. Ons weet net dat sy “onderhandeling” op voorwaardelike gehoorsaamheid neergekom het – iets wat hom duur te staan sou kom.

Hoewel Debora ingestem het om saam met hom te gaan, het sy bygevoeg dat die “eer” van die oorwinning nie meer na hóm toe sal gaan nie, maar na ‘n vrou. Hoor dit weer: Die uitkoms wat die Here sou bring, sou uit ‘n hoogs onwaarskynlike oord kom. En dit het ook so gebeur…

Toe Sisera op die vlug slaan, het hy by die tent van Jael aangekom. Daar het hy aan die slaap geraak. Jael het toe Sisera se lewe met ‘n hamer en ‘n tentpen geneem. Nie net het die uitkoms gekom uit ‘n oord wat niemand verwag het nie (Jael was nie eers ‘n Israeliet nie), maar hy is doodgemaak met iets wat nie eers tradisioneel as ‘n wapen beskou is nie. Dit was ‘n skandelike dood vir Sisera.

Tog leer ons ook iets oor die Here se eer: Hy het werklik nie mý nódig om sy raadsplan te laat geskied nie. As ek (soos Barak) nie met gehoorsaamheid reageer nie, dan werk die Here rondom my om sy plan tot uitvoer te bring. Hy kan sy wil laat geskied deur die mees onwaarskynlike figure en instrumente te gebruik.

Hierdie wete plaas ons eie belangrikheid in ‘n nuwe lig. Niemand is onontbeerlik vir die Here nie. As jy nie aan die Here wil gehoorsaam wees nie, “snoeker” jy nie sy plan nie. Jy mis gewoon uit op die voorreg om deur die Here gebruik te word, want Hy gebruik net iemand anders wat wél gewillig is.

Kom ons verklaar ons eie klein nietigheid voor die Here en bid vandag vir ‘n diep gehoorsaamheid aan Hom.

Job 15

Dit is altyd vir my interessant as mens Job lees, wat in jou gemoed gebeur. Neem byvoorbeeld vandag se gedeelte waar Elifas aan die woord is.

Met ‘n eerste oogopslag klink alles wat Elifas sê so mooi en so reg. Dit is vreeslik vroom – jy wil dit amper “highlight” vanweë die mooiheid en dan onthou jy dat Elifas eintlik verkeerd was…

Elifas was immers een van Job se vriende wat al die tradisionele antwoorde, vroom, godsdienstige antwoorde op lyding gee. Hy het aanvaar sy antwoorde was só waar, dat God dit eintlik self kon sê. 

En tog was hy verkeerd. Hy was nie net verkeerd in sy verstaan nie, maar ook hengse hoogmoedig.

So vandag se stuk waarsku ons om nie so selfversekerd en eiewys op te tree oor dinge wat ek dink “voor die handliggend” is, en in die proses handel ek ongevoelig met mense se seer nie.

Elifas sou vir Job van groter waarde gewees het as hy net by hom gesit het en saam getreur het.